Connect with us

Halil Dalkılıç

Kê, kengê, çawa û bi çi ava bike?

Gotineke Afrîkiyan heye; ku pir kesan bihîstiye: “Heta ku şêr dîroka xwe bi xwe nenivîsin, di çîrokên neçîrvaniyê de wê tim pesna qehremaniya neçîrvanan bê dayîn.“

Heman çîrok îro di siyaseta cîhanî de tê dubarekirin. Serdest gorî berjewendiyên xwe rojevê diyar dikin û xelk gişt li derdora rojevên wan dikevin qirika hevdu. Yên ku rojevên siyasetê diyar dikin, ji hêlekê ve hemû nirxên mirovî pûç dikin û jiyanê ji nirxên moralî bêpar dihêlin, ji hêla din ve jî xwe wek parezvanê hemû nirxên mirovî nîşan didin.
Yanî hem sucdar in him jî qaşo qehreman(!) in!..

Wer xuya ye; ku heta xelkên li seranserê cîhanê ji bandora siyaseta serdestan xwe rizgar nekin, çîrokên ‘mafê mirovan, azadî, rizgarî, maf, dad û demokrasi’yê wê tim û tim ji hêla serdestan ve bên nivîsandin û di wan çîrokan de serdest wê tim wek ‘parezvanên van nirxên însanî‘ bêne diyarkirin!..

Li ber çavan e; îro li Rojhilata Navîn ji ber siyasetên serdestên navnetewî û bi ya wan ve girêdayî, ji ber siyasetên serdestên despot ên herêmî xwîna xelkan tê rijandin, dîroka xelkan a bi hezaran salan tê hilweşandin û hemû nirxên ku bona aramiya xelkên li herêmê bihatana bikaranîn, gişt tên talankirin. Lê li hember rewşa siyasî ya îro ya ewqas aloz de, her kes bi baldarî dipê, ku gelo ka Amerîka an Rûsya wê kê ji xwe re wek hevkar an wek dost hilbijêrin, wê pesna kê bidin?!..

Di nava vê hengameyê de hemû pêkhatinên hov, dijetîk, ne baş û dijînsanî wek helwest, nirx û kultura xelkên herêmî tê nasandin; lê li hemberî vê yekê, dîsa jî bo rizgarbûna ji vê rewşê hêviya her kesî bi hêzên serdest, ên bi xwe sebebê van pêşketinan e ve tê girêdan.
Her kes li benda wê ye; ku ka Amerîka wê çi bike, kê ji xwe re wek dost hilbijêre?!. Gelo Rûsya wê derbarê kê, çi bibêje?!..

Li gel helwest û sekna hêz û xelkên din, Tevgera Azadiyê ya Kurdî tekane hêza xwedî perspektîf û têkoşîneke serbixwe be jî, him Kurd him Tevgera Azadiyê jî xwe bi giştî nikanin ji bandora vê rewşê rizgar bikin.

Li cem Kurdan jî derbarê mijara avakirina jiyaneke xweser de li bendêmayîn wek helwesteke bi giştî xwe dide der. Mîna ku her tişt ji dewletan an jî ji rêxistinê tê payîn û rewşeke wekî ku qey jiyana Kurdewar wê ji hêla aktorên derveyî bê avakirin, li dar e!..
Li hinda berxwedana li dijî êrîşên dewletan û rêxistinên terorî, xeynî Rojava, avakirina jiyaneke xweser ya bi nirxên Kurdî xemilandî zêde nabe rojevê Kurdên din. Di xelkê de motîvasyona bertek nîşandanê hinek hebe jî, ya avakirinê pir kêm e.

Li hinda berxwedana çekdarî, têkoşîn, siyaset û dîplomasiyê, pêwîstiya xemilandina jiyanê bi hewldanên çandî, perwerdeyî, hunerî, sportîf û aborî ji her demê zêdetir e. Ev hewildan çiqas bi rengê Kurdî bin; asîmîlasyon wê ewqas bêtesîr were hiştin, sibêroja Kurdan jî wê ewqas zindî, rengîn, çalak û afirîner be…

Derbarê vê meseleyê de hinek bar dikeve ser milê siyaseta Kurdî. Qasî geşkirina motîvasyona berxwedan û têkoşîna li hember êrîşên dewletên serdest û hêzên girêdayî wan, herwiha ji bo avakirin û mayîndekirina sazî, rêxistin û têkîliyên Kurdewarî jî pêşxistina rojevên bênavber divê.

Wekî tê zanîn; li Bakurê Kurdistanê dewleta Tirk sazî û rêxistinên ku di nava van sî salên dawî de hatibûn damezrandin, gişt girtin. Rast e; rewş pir dijwar û aloz e, lê qey nebe jî; hewildanên ji bo dagirtina şûna van sazî û rêxistinan divê bê navber were pêşxistin. Helbet ji bo ku di xelkê de ev motîvasyon pêşbikeve, gereke pêşeng yanî Tevgera Azadiyê vê mijarê jî qasî rojevên bertek nîşandan û berxwedanê, wek siyaseteke sereke tim di rojevê de bihêle…

Wexta ku mirov gotina Afrîkiyan gorî rewşa Kurdan û ya xelkên Rojhilata Navînî biguhere; dikane bêje; “Kê ava kir, jiyan a wî/wê be!..“

Divê meydan ji dewletên dagirker re vala neyê hiştin û xelk dîroka xwe bi xwe binivîsin. Li hinda şer, berxwedan, têkoşîn û dîplomasiyê wekî ku li Rojavayê Kurdistanê heta radeyekê pêşketiye û hewildan bê navber dewam dikin; bi taybetî Kurdên li Bakur û li diyasporayê jî gereke psîkolojî û helwesta betal û li bendêmayînê ji ser xwe bavêjin. Kurdan îro kanîn bi vîn û hêza xwe çi avakirin, çi mayîndekirin; ew ê sibê tenê xwediyê wê/wî bin…
Divê neyê ji bîr kirin, ku wekî di her meseleyên civakî de aşkere bûye; di avakirina jiyana Kurdewar de jî eger rola jinan wek pêşengî xwe bide der; wê bandoreke berbiçav li ser civakê bike, ku civak bi giştî ji bo avakirinê xwe bilivîne û bikeve nava tevgerê…

Bi vê boneyê; 8ê Adarê Roja Jinan, di serî de li jinên Kurd ên bargiran, kedkar û têkoşer, li jinan giştan pîroz be…

0 Users (0 votes)
Criterion 10
What people say... Leave your rating
Sort by:

Be the first to leave a review.

User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Leave your rating

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Continue Reading
Advertisement //pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Haberler

Ermeni âşuğlar ve halkların ‘hakiki tarih’

Halil Dalkılıç / Alevilerin Sesi dergisi (Aralık 2017)

“Bir Kürt beyinin himayesine giren bir Ermeni âşuğ, müziğini daha çok pastoral renkler taşıyan Kürt müziği ezgilerine uyarlıyordu…”
Araştırmacı yazar Mehmet Bayrak, Anadolu ve Yukarı Mezopotamya coğrafyasında etnik ve inanç kimliği nedeniyle tekçi ulus devlet politikalarının hedefi olmuş toplulukların tarihine damga vuran siyasi, sosyal ve kültürel konuları derli toplu eserlerle aydınlatmaya devam ediyor. Eserlerinde ağırlıklı olarak Kürdoloji ve Alevilik konuları öne çıkan Bayrak’ın, coğrafyamızda yaşayan Ermeni, Êzîdî Kürtler ve Asuri-Süryani toplulukların tarih ve kültürel birikimlerine ışık tutan eserleri de katliam, sürgün ve asimilasyon politikalarının aslında bu coğrafyada nasıl büyük bir toplumsal ve kültürel birikimi ve zenginliği de yok ettiğini veya yok etmekle yüzyüze bıraktığını çok açık bir şekilde gözler önüne seriyor.
Mehmet Bayrak, yeni çalışması “Manzum Halk Tarihçisi Ermeni Âşuğlar / Âşuğ Destanlarına yansıyan Şiirsel ve Görsel Tarih” adlı eserinin önsöz yazısında toplumbilimci ve tarihçi Prof. Dr. Kemal Karpat’ın, “Biz Türklerin üç çeşit tarihi vardır: Biri ‘resmi tarih’, biri ‘Avrupalılar’ın yazdığı tarih’ ki bu ikisi şüphelidir. Bir de ‘halkın zihninde kalmış tarih’ vardır. İşte ‘hakiki tarih’ odur; nesilden nesile geçen tarih odur” belirlemesine vurgu yapıyor.
Özellikle acılı coğrafyamızda egemenlerin bakışıyla, onların kendilerini sürekli ve meşru kılmak için halkların zihnine yerleştirmek istedikleri hikayelerden oluşan kurgusal ‘resmi tarih’ten ziyade, halkların sözlü ve yazılı anlatımları; destan ve hikayelerine konu olan olay, olgu, söylence ve anlatımlar bölge halklarının gerçek tarihini, yada Prof. Karpat’ın ifadesiyle ‘hakiki tarih’ini oluşturuyor.
Alevi topluluklar , Êzîdî Kürtler ve Süryanilerin yanısıra, uğraştıkları geleneksel el zanaatları, kullandıkları modern teknikler ve yürüttükleri dış ticaretle yaşadıkları tüm şehir ve kasabaların günlük yaşamına belirgin etkide bulunmuş olan Hıristiyan Ermeni topluluklar da 19. yüzyılın sonlarında II. Abdülhamit’in gayr-i Müslim ve gayr-i Türk burjuvaziye karşı Müslüman ve Türk burjuvaziyi günlendirmek amacıyla çıkarttığı ‘Hayriye Kanunları’ ile 1915 yılında İttihat ve Terakki Fırkası’nın ‘etno-dinsel arındırma, tektipleştirme, Türk-İslamlaştırma’ politikalarının kurbanı olmuşlardır.
Bölge halklarının yaşadığı bu acılı olayların, Mehmet Bayrak’ın deyimiyle, “toplumsal ortamla sanatçı, sanatçıyla sanat ürünü arasındaki diyalektik birlik gereği edebiyata yansımaması mümkün değildi…”
Manzum Halk Tarihçisi Ermeni Âşuğlar çalışması, yüz yıl önce maruz kaldıkları soykırım ve göçertme ve ardından yoğun asimilasyon politikalarına rağmen bıraktıkları eserler ve toplumsal hafızada yarattıkları sosyal, kültürel etkilerle izleri doğudan batıya, Anadolu’nun her yerinde hala görülebilen Anadolu- Yukarı Mezopotamya Ermenileri’nin yaşadığı ‘hakiki tarih’in önemli bir kesiti ve rehberi niteliğinde.
Kitapta açımlanan araştırma konuları ve destanlarda Ermenilerin birlikte yaşadıkları Kürt, Türk, Arap, Fars halkları ile bu halklardan Alevi inancına sahip topluluklarla ilişkileri ve kültürel etkileşimleri de önemli bir yer tutmaktadır.
Ermeniler, Türkler ve Kürtler arasındaki doğal toplumsal ilişkilerin yansıması olarak, bu halkların kültürlerinde ve manzum eserlerinde bir çok ortak tema bulunmaktadır. Bayrak’ın ifadesiyle, “Gerçekten de, bir halklar, dinler, diller ve kültürler bahçesi olan Osmanlı toplumunda birbirine karışan – katışan halklar gibi onların dinleri, dilleri ve kültürleri de birbirini etkiliyor ve yeni bir tat ve renkte meyveler veriyordu. İnsanlar, kendi özgün dil ve kültürleriyle ürünler verirken, birbirleriyle emişen ve gerek tema, gerekse stil olarak paydaş ürünler yaratıyorlardı.”
Ermeni araştırmacı Arşak Çobanyan, halklar arasındaki bu bu etkileşimi ve bu etkileşimde Ermeni âşuğların rolünü ta 1900’lü yılların başında şöyle ifade ediyor: “Ermeni âşuğlar, Müslümanlar’dan aldıklarından daha fazla onlara bazı şeyler vermişlerdir. Ermeni âşuğların bir çoğu Türkçe, Acemce, Kürtçe şiirler yazmışlardır… Bunlar, şüphesiz kendi milli tabiatlerinden, Hıristiyan zihniyetinden birçok şeyleri İslam şiirlerine katmışlardır.”
1917 yılında ise, ‘La Musique en Armênie’ (Ermeni Müziği) adlı çalışmayı hazırlayan Frêdêrich Macler de, sözkonusu kültürel etkileşim ve paylaşımda Ermeni âşuğların belirgin etkisine vurgu yapıyor: “Âşuğların himayelerinde oldukları beyleri vardı. Ermenistan’da bu beyler ya Arap, ya Pers, ya Türk ya da Kürt idiler… Bir Kürt beyinin himayesine giren bir âşuğ, müziğini daha çok pastoral renkler taşıyan Kürt müziği ezgilerine uyarlıyordu. Aynı sanatçı bir Türk paşasının himayesine girince, yine müziğini onun ve herkesin bildiği burundan ve genizden söylenen Türk müziğinin zevkine uyarlardı. Fars müziği daha rafine bir müzikti ve âşuğ aynı şekilde müziğini bu sefer de yeni koruyucusunun kültürüne ve zevkine ayarlardı.”
Ermeni âşuğların bir kısmı Türkçe ve Kürtçe yazdıkları için Türk veya Kürt olarak bilinirken, konunun uzmanı Toros Azadyan’ın tespitiyle âşuğlar memleketleriyle birlikte anılmaktaydı: Üsküdarlı Agahi, İstanbullu Arutin, Harputlu Aşkıya, Sivaslı Ayani, Erzurumlu Devrani, Kayserili Lisani, Maraşlı Piruşan, Diyarbekirli Kahti, Ankaralı Dehri, Tiflisli Harbi vs gibi…
Manzum Halk Tarihçisi Ermeni Âşuğlar çalışması; ‘İnceleme – Araştırma’ ve ‘Antoloji’ olarak iki ana bölümden oluşuyor. ‘Anadolu ve Kürdistan’ın “öteki” tarihinde Ermeniler’, ‘Kadim Ermeni yerleşkelerinde hüzünlü bir gezinti’, ‘Toplumların söz ustaları: Destancılar ve Destanlar’, ‘Ermeni Âşuğların Türkçe destan külliyatı’, ‘Komşu halkların manzumelerinde ortak temalar’, ‘Destanlara yansıyan toplum ve doğa olayları’, ‘Osmanlı – Ermeni gerginliği ve güdümlü destanlar’, ‘Soykırım destanları’, ‘Ermeni Âşuğlar ve Alevilik’ ile ‘Âşuğlar ve destanlar antolojisi’ kitapta detaylı veriler ve manzum eserlerle işlenen konu başlıkları.
Kitapta 84 Ermeni âşuğa ait, yaklaşık 60 tanesi ilk kez yayınlanan, toplam 120 dolayında destana yer verilmiş. Destanların büyük bölümü, 1915 Ermeni soykırımı öncesi yazılmış eserlerden oluşuyor.
Araştırmacı yazar Mehmet Bayrak’ın, toplam 256 görsel ürüne de yer verdiği 568 sayfadan oluşan Manzum Halk Tarihçisi Ermeni Âşuğlar adlı çalışması, Özge Yayınları’ndan çıktı…

Continue Reading

Halil Dalkılıç

Kürdün Kerkük’le imtihanı

Irak ve Suriye’de DAİŞ sonrası süreç için taraflar kozlarını sahaya sürmeye başladı. Sahanın baş aktörleri Amerika Birleşik Devletleri (ABD) ve Rusya kendi aralarındaki denge hesabı üzerinden sahadaki yerel aktörlere pozisyon belirleme hamleleri geliştiriyor.

Türkiye’nin İdlib’e sokulması, Kerkük’ün Kürdistan Federe Bölge Yönetimi’nden geri alınması (bir nevi İran’ın Haşdi Şabi olarak Güney Kürdistan’a sokulması), Suudi Arabistan-Irak yakınlaşması  vs…

Önce Rusya, tek hedefi Kürt etkinliğini ve kazanımlarını yok etmeye odaklanan Türkiye’yi İdlib’e çekerek, bizzat Türkiye’nin politikalarıyla yaşam olanağı bulan selefist oluşumları kontrol altına almak için Türkiye’ye pozisyon belirledi.

Ardından ABD’nin planlarına uygun olarak, statülerinin Irak anayasasının 140. maddesine göre referandumla belirlenmesi öngörülen ancak 2014 yılında DAİŞ’in Musul’u ele geçirmesi ardından Kürt güçler tarafından fiili olarak kontrol altına alınan Kerkük ve diğer yerleşim yerleri hiç bir direniş sergilenmeden peşmerge tarafından boşaltılıp Irak ordusuyla hareket eden İran yapımı Haşdi Şabi’ye teslim edildi. Kerkük yeniden Irak hükümetinin kontrolüne geçti.

Gerek Irak ve gerekse de Suriye’de bundan sonraki sürecin siyasi-diplomatik tonun daha belirgin öne çıktığı siyasi-askeri bir karekterde süreceği öngörülebilir.

Kürtler açısından bu gelişmeler Rusya’nın (SSCB) 1946’da Mahabad’da, ABD’nin 1975’te Cezayir anlaşmasında Kürtleri yüz üstü bırakmasını akla getirebilir. Önümüzdeki süreçte de Kürtler acı çekmeye devam edebilir. Ancak bugün sahadaki aktörler pozisyonlarını avantajlı tutmak için ne tür çabalar içinde olurlarsa olsunlar, Irak ve Suriye’nin ardından İran ve Türkiye rejimleri de Kürt yükünü daha fazla taşıyamayacak ve bölgede gelişecek yeni denge içinde Kürtlerin lehine olacak değişimlere zorlanacaklardır.

Ortadoğu ve dünya bu kadar değişmişken, Kürtler adına liderlik ve siyasi temsiliyet iddiasındaki güçlerin statik mantık ve duruşla gelişmeleri karşılayabilmesi de beklenemezdi. Kerkük’ün düşüşü, Güney siyasetine hakim olan aklın, hem Kürtler, hem bölge ve hem de uluslararası siyasette yaşanan gelişmeleri kaldırabilecek güç ve ferasette olmadığını, Kürtlere bir kez daha büyük bir hüsran yaşatarak gösterdi.

Hem KDP hem de YNK bir yandan özellikle bölgede sorun yaratma kabiliyetleriyle öne çıkan ve Kürtlerin geleceği üzerine kara bulut gibi çökmüş Türkiye ve İran rejimlerine bağımlı siyaset yürütürken, içte ise bu gerici rejimlerin kötü birer kopyası olan rant, yolsuzluk ve baskıcı yönetimleriyle Kürtlere huzurlu ve özgür bir yaşam sunamadılar.

Güney’in mevcut siyasi liderliği, siyaset aklı ve yapılanması iç çatışmalar ve yeni arayışlarla değişime gebedir. Mevcut lider ve liderlikler sorgulanacak, bu halleriyle artık kabul görmeyeceklerdir. Kerkük’te peşmergenin kenti teslim etmesini büyük bir hüsran ve şokla karşılayan ve yer yer teslimiyete engel olmaya çalışan kent halkı ile Kürdistan’ın her dört parçası ve dünyanın dört bir tarafında gelişmeleri büyük bir öfke ve üzüntüyle izleyen Kürtlerdeki ulusal bilinç ve motivasyon, Güney ve genel Kürt siyasetinde yaşanacak değişimin bizzat motor gücü olacaktır.

Kürdistan Ulusal Kongresi’nin (KNK) uzun bir süredir titiz bir çabayla yürüttüğü Ulusal Kongre’yi toplama çalışmasına yanaşmayan KDP lideri Mesut Barzani’nin Kerkük’ün düşüşü sonrası ilk açıklamasında Kürdistani güçlerin birliğine yaptığı vurgunun samimiyeti sorgulanacaktır. KCK’nin siyasi etkisi Güney’de daha etkin hale gelecektir.

Kerkük ve Irak anayasasına göre ‘statüsü belirsiz bölgeler’ ABD’nin bölge planları çerçevesinde şimdilik Irak merkezi hükümetinin kontrolüne geçse de, bölgenin Kurdî kimliği yok edilemeyecek ve kent gerçekliği 2014 öncesi koşullara dönüşü kabullenmeyecektir.

Gelişmeler Kürtler arası birlik ve demokratik kültürün gelişimini zorunlu kılıyor. Mevcut tüm Kürt siyasetleri bu konuda benzer refleksler sergilese de, Kürtler tek siyasi düşünceli veya Kürdistan tek siyasi partili olmayacak… Dikkat çekicidir; Kerkük’ün düşüşü ardından Kürtlerin yaptığı eleştirilerin ağırlıklı hedefinde Kürtleri statüsüzlüğe mahkum eden ne Irak, ne İran, ne Türkiye, ne ABD ve ne de Kürt kazanımlarına saldıran diğer güçler vardı; eleştiriler yalnızca kendisi gibi düşünmeyen diğer Kürtlereydi; hem de en ağır ve rencide edici üslupla. Yöntem trajik ama; Kürtler birbirini eleştirip, birbirine öfkelense de, sonuçta birbirlerine daha fazla yaklaşıyor, birbirlerinin gündemine daha fazla dahil oluyorlar. Kerkük Kürt orkestrası şefsiz ve detoneydi…

Kürtleri etkileyen her olumlu ve olumsuz gelişme onları birbirine daha çok yakınlaştırıyor. Kuzey’deki gelişmeler, Rojava, Şengal, Mam Celal’in ölümü, bağımsızlık referandumu, Rojhilat’taki serhildanlar ve şimdi de Kerkük’ün yeniden işgali… Farklı parçalardan farklı görüşlü Kürtlerin farklı bir açıdan ele aldığı bu konularda bile Kürtler hemen hemen aynı duygusal refleksi gösterdi. Kürt duygusu, Kürtleri bölen sınırları ortadan kaldırdı. Bu realite dört parçadaki tüm Kürt siyasetlerini birlik, demokratik kültürün gelişimi ve ulusal duruş konusunda daha hassas olmaya zorlayacaktır…

Kerkük, Kürt siyasetindeki çürüğü, kiri, pası, pis kokuyu ortalığa saçtı; Kürtleri imtihandan geçirdi. Kürtler ve genel Kürt siyaseti bu sarsıntıyı zamana yaymadan aşabilme becerisi gösterirse, koşullar hala Kürtlere kazandıracak potansiyel barındırmaktadır, her şeye rağmen gidişat da bu yönde olacaktır…

0 Users (0 votes)
Criterion 10
What people say... Leave your rating
Sort by:

Be the first to leave a review.

User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Leave your rating

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Continue Reading

Haberler

Yozgat’ta Alevi Kürtler ve ‘Yahudi Yusuf‘

Antep’te üniversite okurken, halk oyunları ekibinde yan yana oynadığımız kadın arkadaşın Tokat Turhallılı bir Kürt olduğunu öğrendiğimde, ona karşı sempatim artmıştı. Yıllar sonra Almanya’da politik nedenden cezaevinde kalırken ise Yozgatlı bir Kürtle karşılaşmak bende oldukça ilginç duygulara yol açmıştı. Tavırları ve konuşma tarzı doğup büyüdüğüm yöre (Adıyaman, Maraş, Malatya, Antep) insanıyla aynı olan Hasan, Yozgatlı Alevi bir Kürt olduğunu söylediğinde şaşırmıştım. Sınırdışı edilmek için cezaevinde bekletilen Hasan, Yozgat’ta kendi köylerinin olduğu bölgede 40 dolayında Kürt Alevi köyünün olduğunu söylediğinde şaşkınlığım daha da artmıştı. Zira biz, Yozgat’ı küçüklüğümüzden beri, belki de MHP gibi aşırı sağ Türkçü bir partinin orada çok oy almasıyla bağlantılı olarak, ‘Türk milliyetçiliğinin kalesi‘ gibi algılar olmuştuk. Oradaki Kürtlerin varlığından ise haberimiz yoktu…

İç Anadolu Kürtleri denince, genelde Konya ve Ankara Kürtleri akla gelir. Bu konuda yazılıp çizilenler ağırlıklı olarak bu coğrafyaya konumlanmış Kürtlerin hikayelerini oluşturur. Tokat, Çorum, Amasya, Çankırı ve özellikle Yozgat’ta yüzyıllardır yerleşik yaşayan Kürtlere ilişkin bilimsel verilerle oluşturulmuş anlatımlar veya yazılı kaynaklar ise oldukça sınırlı. Önemli bölümü Alevi inancında olan bu bölgedeki Kürtlere ilişkin Kürtlerin genelinin ve bu bölgeli Kürtlerin kendilerinin kültürlerini yaşatma konusundaki ilgisizliği ise dikkat çekici.

İç Anadolu Kürtleri; Ankara (Haymana, Polatlı, Bala, Şereflikoçhisar), Konya (Kulu, Cihanbeyli, Yunak, Sarayönü), Kırşehir (Kaman, Çiçekdağı), Çankırı (Kızılırmak), Aksaray (Ortaköy, Eskil), Yozgat (Yerköy ilçesi), Çorum, Amasya, Niğde ve Tokat’ta yaşamaktadırlar. Ankara’da 102, Konya’da 75, Kırşehirde 44, Aksaray’da 17, Yozgat-Tokat-Amasya civarında 41, Kayseri’de 23 ve Çankrı Kızılırmak’ta 26 olmak üzere yaklaşık 313 Kürt köyü mevcuttur.(Vikipedia)

Bu konuyla ilgili gerek internette gerekse de bölgeye ilişkin yazıp çizenlerden somut bir tablo oluşturacak yeterli bilgiye ulaşamadım. Ancak, Yahudi Yusuf’un acılı hikayesini dinlemem, beni, yeterli olmasa da bir köşeye kaydedilsin mahiyetindeki bu yazıyı yazmaya motive etti.

Almanya’nın Frankfurt kentinde yaşayan Kürt toplumunca emekdarlığıyla tanınan ve sevilen ‘Yahudi Yusuf’la 2017 Nisan ayının ortalarında bir etkinlikte karşılaştığımda oldukça üzgündü. Yıllardır Çorumlu bir Kürt diye bildiğim ama aslında Yozgatlı olan Yusuf, kardeşinin ölümünün etkisiyle yutkunarak konuşuyordu. Buğulanan gözleri çok şeyler ifade etse de, Yusuf’un dilinden dökülen sözler, ondaki derin acıyı ve duyguları ifade etmekte aciz kalıyordu. Kardeşi Sultan daha 15-16 yaşındayken kaçırıldığında, Yahudi Yusuf’un babası bir ata binip Üngür Dağı’na çıkarak dağın zirvesinde kendinden geçercesine kızının ismini haykırmış. Yusuf’un anlatımına göre, babası önce Zile ardından da Amasya ve Çorum’da izini sürdüğü kızını Ankara’da bulup kurtarmış. “Toplumumuzun geriliği işte!..“ diyerek iç çeken Yusuf, kardeşinin daha sonra yaşından oldukça büyük biriyle evlendirildiğini söylüyor. “Çok çekti ama hep bizim moral kaynağımızdı“ derken boğazı düğümleniyor ve dilinden bölük pörçük kelimeler dökülürken gözleri doluyor…

Yozgat, Çorum, Tokat ve Amasya bölgesinde, özellikle Çekerek Irmağı’nın her iki yakasında yaşayan Kürtlerin genelde birbirlerini tanıdıklarını belirten Yahudi Yusuf, “Çekerek’teki Alevi Kürt köyleri ile Sorgun’daki Sünni Kürt köylerin genelde birbirlerine mesafeli idi. Ancak 7 Haziran 2015 seçimlerinde tüm Kürtler HDP için çalıştı, yani bizim orada Alevi ve Sünni Kürtleri HDP birleştirdi“ diyor.

Konya, Ankara ve Kırşehir Kürtleri Sünni Müslüman, Yozgat, Çorum, Tokat ve Amasya’da 40’tan fazla köyde yaşayan Kürtler ise bir kaç köy hariç ağırlıklı olarak Alevidir ve Kürtçenin Kurmancî lehçesini, özellikle de Maraş ağzı olarak tanımlanan ve Fırat nehrinin kuzey ve batı yakasındaki Kurmanc Kürtlerin konuştukları ağızı konuşurlar. Her iki kesim de Canbeglerden oluşur. İç Anadolu Alevi Kürtleri, Yozgat, Çorum ve Tokat sınırlarının kesiştiği bölgede Çekerek, Zile, Alaca ve Ortaköy ilçelerindeki 40’tan fazla köyde yaşar. (Ali Biçer, Bîrnebûn 1. Sayı, Zivistan 1997)

Çoğunluğu Şix Çoban Ocağı’na bağlı Kavili-Gavili aşiretine mensup Büyük Keşlik (Nesimi Keşlik), Bekâroğlu, Düdüklü, Soyucak, Kadıderesi, Mollahasan, Fındıklı, Mustafaçelebi, Kirazlıpınar (Haydutoğlu) Yaylacık (Göpsen), Şanlıosman (Kanlıosman), Değirmenönü (Dibareş), Koyunoğlu, Mazıbaşı, Kozulca, Çikhasan, Kuzkışla, Ağcasoku, Alaca İlçesine bağlı Haydar, Hüseyin Abad, Çorum merkeze bağlı Palabıyık, Ortaköy’e bağlı Kavakalan ve Sungurlu’ya bağlı Yeşilova (Büyükkızıl) köyleri, çoğunluğu Çorum sınırları içinde kalan Kürt Alevi – Kızılbaş köyleridir. (Mehmet Kabadayı, alevigazetecom.com, 22.04.2016)

Alevi inancına sahip bu Kürt toplulukların sözkonusu bölgeye ne zaman gelip yerleştiğine dair bir çok kaynaktan aktarılan bilgiler ise kesin verilere dayandırılamamaktadır.

İnternette ‘Yozgat Kürtleri‘ adı altında paylaşımı yapılan ancak aslında Adıyaman Besnili olan Êmê Xecê’nin “Li orta Gola Wanê rûniştîme, timê tîm e / Gogarçîneke qanatşikestî ji ref qetî me… (Van Gölü’nün ortasına orturmuşum ama hep susuzum / Sürüsünden kopmuş kanadı kırık bir güvercinim…) şiirinin binlerce kişi tarafından ilgiyle izlenip paylaşılması aslında Yozgat ve çevresinde Kürtlere ve Kürt kültürüne yönelik büyük bir ilginin varlığını gösteriyor. Ancak bu, sadece görüp veya duyup geçmek şeklindeki ilginin, bu kültürü kalıcılaştıracak kurumsal ilgi ve çabaya dönüşmesi gerekiyor…

Continue Reading

EN SON EKLENEN HABERLER

Haberler3 dakika ago

Zülfikar dergisinin yeni sayısı çıktı

Zülfikar dergisinin Mart-Nisan sayısı “Yolda birlik için nasıl yapmalı?” manşetiyle okuyucuya ulaştı. Demokratik Alevi Dernekleri DAD’ın her iki ayda bir...

Güncel10 dakika ago

Aydınlardan açlık grevi çağrısı: Ölümlere seyirci kalmayalım

İmralı tecridine karşı Leyla Güven öncülüğünde cezaevlerinde başlatılan açlık grevlerine ilişkin aralarında Aydın Engin, Ziya Halis, Rıza Türmen’in de bulunduğu...

Haberler3 saat ago

Kadınlar İstiklal Caddesi’nde açlık grevlerindekiler için zincir oluşturdu

Aralarında HDK Eşsözcüsü Gülistan Kılıç Koçyiğit ve HDP milletvekillerinin de olduğu çok sayıda kadın, açlık grevlerine dikkat çekmek için İstiklal...

Haberler3 saat ago

TÜGVA, Danıştay kararına uymadı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan’ın Yüksek İstişare Kurulu üyesi olduğu TÜGVA’nın, Danıştay’ın kararına rağmen okullarda öğrencileri sınavlara sokuyor....

Güncel3 saat ago

Haşimi’nin şoförü de İBB’den karşılanmış

CHP’li İBB Meclis Üyesi Nadir Ataman, yeni İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’na mazbatasının verilmemesi nedeniyle oluşan yönetim boşluğu sırasında eski bakanlardan...

Güncel3 saat ago

Hastalıkların tanısına yapay zekâ

Yeni program, büyük veri yığınlarını aşarak hangi hastaların öncelikli olarak tedavi edilmesi gerektiği konusunda yardımcı olabilecek. Programın ender görülen hastalıkların...

Yaşam-Ekoloji3 saat ago

Arılar da hesap yapabiliyor

Balarıları böcekler arasında en akıllı olanları. En bol nektarlı çiçeklere giden yolu buluyor ve hemcinsleriyle en karmaşık bir şekilde iletişim...

Politika3 saat ago

İYİ Parti tüzük ve teşkilatı yeniliyor

Demokratik teamüllerden ödün vermeden tüzüğü revize ettiklerini belirten Seymen, şöyle dedi: “Bu ayın sonuna kadar tüzük çalışmasını tamamlamış olacağız. Daha...

Güncel3 saat ago

İntihar ettiği sanılıyordu, arkadaşı gerçeği itiraf etti

Olay, 18 Nisan günü saat 21.45 sıralarında Horozluhan Mahallesi Çambalı Sokak’taki Uğur T.’ye ait lastik dükkanında meydana geldi. İşyeri sahibi...

Yaşam-Ekoloji3 saat ago

Gençlerde kalp krizi oranı hızla artıyor

Yeni veriler gençlerde kalp krizi oranın arttığını ortaya koyuyor. Araştırma ABD’de Boston’da yapıldı. Brigham and Women’s Hastanesi’nin kardiyologlarından Dr. Ron...

Güncel14 saat ago

İBB eski yönetimi Erdoğan’a yakın vakıflara ne kadar para yardımı yaptı?

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun, “Adamlara, derneklere, cemaatlere hizmet işi bitti” dediği belediyenin kamu kaynaklarından 2018 yılı ve öncesinde...

Dünya14 saat ago

Macron’dan PYD’ye “aktif destek”

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, bugün Paris’te Elysée Sarayı’nda Suriye Demokratik Güçleri (SDG) ile görüştü. Görüşme, önceden basına duyurulmadan gerçekleşti. Görüşmeye...

Advertisement

Facebook

Öne Çıkan Yazılar

bahis siteleri kaçak bahis siteleri kaçak iddaa siteleri casino siteleri film izle canl? iddaa

porno izle

porno indir

istanbul escort