Connect with us

Haberler

Nedir bu laiklik?

“Niçin okuyoruz, dünya ve yaşam ufkumuzu genişletmek, doğayı, insanları iyi tanımak akla ve erdeme uygun yaşamak için değil mi?

MONTAİGNE

Yıllardır bir kavram kargaşası ve kafa karışıklığı yaşıyoruz. Birinci neden, birçok kavramı var eden tarihsel süreçleri toplum olarak yaşamamışız. Bu nedenle bu kavramları toplum olarak içselleştiremiyoruz. İkinci neden ise sistem tarafından kavramların içi boşaltılmış durumdadır. Ancak konu üzerine yazan çizen ve bolca konuşanların, en azından kullandıkları kavramların etimolojisini bilmeleri, kimseye karşı değilse de kendilerine karşı duydukları saygının gereği olmalıdır. En azından bu yapılırsa üzerinde tartışılan konunun bilinmesine, içselleştirilmesine ve anlaşılmasına katkımız olur. Aksi halde sürüp giden kafa karışıklığına yeni bir boyut eklemekten başka bir şey yapmış olmayız. Bu kısa girişten sonra şimdi asıl üzerinde yoğunlaşacağımız konuya yani laikliğe dönebiliriz.

Peki, Laiklik nedir? Atatürk İlke ve İnkılâpları içinde sayılan ve kısaca “devlet işleri ile din işlerinin bir birinden ayrılması” olarak bizlere ezberlettirilip tekrarlattırılan laikliğin sözlük anlamına bakalım: Türk Dil Kurumu (TDK) Sözlüğünde: “Laik olma durumu, laisizm.” olarak tanımlanıyor. Hukuksal anlamı ise: “Devlet ile din işlerinin ayrılığı, devletin, din ve vicdan özgürlüğünün gerçekleşmesi bakımından yansız olması, laisizm.” olarak özetleniyor…

TDK sözlüğünden aktardığımız tanımda devlet işleri ile din işlerinin ayrılığından öte “din ve vicdan özgürlüğünün gerçekleşmesi bakımından, yansız bir devlet anlayışı olması” ilkesinin altını kalın çizgilerle çizelim. Kavramların içselleştirilmesi ve anlaşılır olmasında, sözcük anlamı kadar önemli olan bir diğer unsur da sözcüğün kökenine ilişkin bilgimizdir. Şimdi de Laiklik sözcüğünün kökeni üzerine kısa ve özlü bir anımsama yaparak devam edelim.

Laiklik terimi, Fransızcadaki karşılığı Laïcité kelimesinden Türkçeye uyarlanmıştır. Bu kelime Fransızca diline eski Grekçe bir kelime olan ve din adamları dışındaki “halk” anlamında kullanılmış olup Laos kökünden gelen Laicus kelimesinden geçmiştir. Aynı terimin İngilizce karşılığı Secularity olup, Latince bir kelime olan çağ anlamına gelen Saeculum kelimesinden geçmiştir. Adlandırılmada çağ sözcüğünün kullanımı kurallarının dogmatik değil, çağa göre değişebilir olduğuna işaret etmek içindir.

Kavramlar, her iki biçimde de cismi ve bilimsel olan ile soyut ve dinsel olanın birbirine karıştırılmamasını ifade etmektedirler. Görüldüğü gibi, bizde yaygın ama eksik bilinen hukuksal tanımı ile sözcüğün kökensel anlamı bir biri ile örtüşmektedir. Kısaca laikliğin devlet işleri ile din işlerinin ayrılığı olduğu bilgimiz yanlış değil ama eksik bir bilgidir demek zorundayız. Zira bir devletin laik olması, din ile devlet işlerinin ayrılığından başka, o devletin inanç özgürlüğünü tanıması ile mümkün olur.

Laiklik; bir dine ya da inanca bağlı insanların, devleti ele geçirerek ya da başka yollarla, öteki inanç sahipleri üzerinde baskı yapmasını önlemesidir. Laiklik tanımının püf noktası ise devletin herhangi bir inancın, öteki inançlara baskı yapmasını önlemesidir. Devletin bu görevini yapmaması, Laiklik, yalnız “din ve devlet işlerinin ayrılması” ya da “devletin dinler ve inançlar karşısında tarafsız olması” şeklinde tanımlanırsa, o zaman, farklı inançlar bakımından, güçsüz ve azınlıkta kalanların, güçlü ve çoğunlukta olan inançlara karşı korunması gerçekleştirilemez. İnanç özgürlüğü; kişinin istediği dini seçme ve ibadet etmesi olduğu gibi, her hangi bir inanca bağlı olmaması ve/veya inançsızlığı seçmesi özgürlüğüdür de!

Laik devlet, inançlar ve dinler arasında bir ayrım yapamayacağı gibi, gücünü ve devlet olanaklarını bir dinden ve/veya bir mezhepten yana kullanamaz. Bütün dinlere ve inançlara eşit mesafede durmak laikliğin bir gereğidir. Laik devlet, her hangi bir inancın mensupları tarafından belirlenmiş ibadet yerlerine müdahale edemez ve hiçbir şekilde ibadet yerleri arasında bir ayrım yapamaz
Şimdi bu noktadan sonra Ülkemizdeki uygulamasına bakalım; Devlet, 90 yıldır tüm kurum ve kuruluşlarıyla sadece bir inancın misyonerliğini yapıyor. Zorunlu Din Dersleri, yüz binden fazla Cami, İmam ve birkaç Bakanlık bütçesinden büyük bir bütçeye sahip Diyanet İşleri Başkanlığı ile Türkiye’nin laik olduğunu söylemek yerine, bunun Türkiye’ye özgü bir “laiklik” olduğundan söz etmek yanlış olmaz, zaten egemen irade de böyle diyor.

Bu saptamayı yaptıktan sonra devam edelim: Diyanet İşleri Başkanlığı 03 Mart 1924 tarihinde 429 sayılı Kanunla, Türkiye Cumhuriyeti Başbakanlığına bağlı bir kurum olarak kuruldu. Diyanet İşleri Başkanlığının Başbakanlığa bağlı olması ile son tahlilde Diyanet ile birlikte tüm din görevlilerinin amir makamı Başbakanlık olmaktadır. Ast üst ilişkisi içinde en küçük Cami İmamından Diyanet İşleri Başkanına kadar tüm din görevlileri Başbakanlığa bağlıdır. Ve bu kurumlarda çalışmakta olanlar da devlet memurudurlar.

Devletin dine, dinin devlete bu kadar müdahalesinin olduğu ve kendi içinde karmaşık ilişkiler bütünü yarattığı yerde, laikliğin salt devlet ve din işlerinin ayrılığı olmadığını, dinin aynı zamanda toplumsal yaşamın ve gündelik hayatın dışında olması gerektiğini söylemek anlamsız kalmakta. Laikliğin en dar ve en basit tanımı ile dahi bağdaştırılması olanaksız mevcut durum ve uygulamalar bir yana, resmi dini kurumları ve bu kurumlarda çalışan yüz binden fazla görevlisi olan bir devletin laik bir devlet olduğunu ileri sürmek trajikomik bir iddia olmaktadır.

Avrupa’da uygulandığı biçimi ile bir laiklik uygulamasının Türkiye’de sakıncaları olabileceği savı yıllardır savunulmaktadır. İslam dini Hristiyanlıktan farklı olarak, toplum yaşamından siyasete, devlet örgütlenmesinden ekonomiye ve kültüre kadar her alana müdahale ettiği için devletin bilinçli, aydın din adamı yetiştirmek amacıyla bu uygulama içinde olduğu ileri sürülmektedir.
Ancak; bu söylenenlerin salt İslam için geçerli olmadığını, her dinsel inanç sisteminin bu özellikleri kendi içinde barındırdığını söylemek zorundayız. Hristiyan inancı da orta çağda hayatın her alanına müdahale ediyordu. Orta çağ Hristiyan dünyası dine, dinde toplumsal hayata müdahale ediyordu. Bilindiği gibi laikliği zorunlu kılan ve tarih sahnesine çıkışını hazırlayan asıl sebep budur.
Orta çağın Roma Katolik Kilisesi, ekonomik yaşamın belirleyicisi olduğu gibi, siyasette de son derece belirleyici bir rol oynuyordu. O, hayatın her alanına müdahale edebilen tek güçtü. Bir yandan bu müdahaleci özelliği, diğer yanda toplumda farklı inançların giderek şekilleniyor olması devletin, bir inancın (Roma Katolik Kilisesi) denetiminden çıkmasını ve tüm inançlara aynı mesafede durmasını da zorunlu kılmaktaydı. Laiklik tam da bu koşulların var ettiği bir çözüm olarak şekillendi. Bu mücadelenin çok kolay olduğu ve Kilisenin bu günkü konumuna kolay getirildiği düşünülmemelidir. Uzun yıllar süren azimli mücadelerle Kilise bu günkü konumuna getirilmiştir.

Çetin mücadeleler sonucu ilk kez Fransa’da laiklik bir anayasa hükmü olarak yer alırken, diğer batı Avrupa ülkelerinin tümünde bir anayasa hükmü olarak yer almaz. Ancak bu devletler de Kilisenin gündelik yaşamdan olduğu gibi ekonomi ve siyasetten uzaklaştırılması mücadelesi ile şekillenen ve giderek gelenekselleşip kalıcılaşan uygulamalardan oluşan bir laiklik anlayışından söz etmek mümkündür. Din ve vicdan özgürlüğü gibi, ibadet özgürlüğünün de sorunsuz yaşandığı bu devletlerin, laik bir devlette olması gereken tüm unsurları içerdiğini görebiliriz.
Bu bilgiler ışığında, durup Ülkemize baktığımızda ise çok farklı bir manzara ile karşı karşıyayız. Laikliğin, Anayasanın değiştirilemez ve değiştirilmesi önerilemez ilkelerinden biri olmasına rağmen, din ve vicdan özgürlüğü noktasında kendi içinde ve her alanda çelişik uygulamaları barındırdığını yaşayıp görmekteyiz. Anayasanın 24’üncü maddesinin ilk fıkrasında ‘herkes, vicdan, dinî inanç ve kanaat hürriyetine sahiptir’ diyerek “inanç hürriyet” ini tanımıştır. Aynı maddenin devamında “kimse, dini inanç ve kanaatleri açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz (m.24/3)” diyerek inanç özgürlüğünü kabul etmektedir.

Ancak bütün bu söylenenlerden farklı bir uygulamanın yaşandığı ve gündelik hayata hâkim olduğu da yaşayarak görmekteyiz. Uygulama ile yasal metinlerin, bazen de Anayasa ile kanunların bir biri ile çelişki içinde olduğunu görmek anlamak için hukukçu olmaya gerek yok. Anayasada bir yandan ‘kimse, dini inanç ve kanaatleri açıklamaya zorlanamaz; dini inanç ve kanaatlerinden dolayı kınanamaz ve suçlanamaz (m.24/3)’ denirken, 90 yıldır Alevilerin inançsal hakları gasp edilmektedir.

Biliyorsunuz, 18 Mart 1924 tarihinde çıkarılan 442 Sayılı Köy kanunu ile tüm Köylere Cami yapılması öngörüldü. 30 Kasım 1925 tarihinde Tekke, Zaviye ve Türbelerin Kapatılması (677 Sayılı Kanun) Kanunu ile Alevi Dergâhları kapatıldı, Alevi inanç önderi Pirler yasaklandı. Buna da yıllarca türlü türlü kılıflar uyduruldu. Yok, Efendim Sünni Tarikatlar yasaklanacaktı ve yasaklandı, onun için Alevi Dergâhları bu kapsam dışına alınmadı vesaire, vesaire.
Son söz: Laikliğin en temel unsuru olan “devlet ve din işlerinin ayrılığının” gerçekleşmediği yerde laikliğin diğer unsurlarının oluşması, din ve vicdan özgürlüğünün tanınması, sorunsuz uygulanması söz konusu olamaz. Aşk İle.

Kaynakça:

1-Özgür ansiklopedi.
2-WWW. Kongar. Org
3- Mehmet Kabadayı, Tarih Toplum ve İnsanda İz Sürmek, s. 23-36-39.

Continue Reading
Advertisement //pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Haberler

17-25 Aralık yolsuzluk iddialarına adı karışan bakanlar ne yapıyor?

17-25 Aralık yolsuzluk operasyonları, şüphesiz Türkiye’nin siyasi ve toplumsal hayatını en fazla etkileyen olaylardan biri. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) ile Gülen yapılanması arasındaki kırılma noktası olarak kabul edilen 17 Aralık’taki operasyonlarda, dönemin İçişleri Bakanı Muammer Güler’in oğlu Barış Güler, Ekonomi Bakanı Zafer Çağlayan’ın oğlu Salih Kaan Çağlayan, Çevre ve Şehircilik Bakanı Erdoğan Bayraktar’ın oğlu Abdullah Oğuz Bayraktar ve İran asıllı Türk işadamı Reza Zarrab’ın da aralarında bulunduğu 89 kişi gözaltına alındı.

Gözaltına alınanlara ‘rüşvet’, ‘görevi kötüye kullanma’, ‘ihaleye fesat karıştırma’ ve ‘kaçakçılık’ gibi suçlamalar yöneltildi. 25 Aralık 2013’teyse ikinci dalga operasyon için düğmeye basıldı. Bu defa da 96 kişiye ‘suç işlemek amacıyla örgüt kurmak ve yönetmek’, ‘ihaleye fesat karıştırmak’ ve ‘rüşvet’ suçlamaları yöneltildi. İkinci dalga operasyonda, dönemin başbakanı Erdoğan’ın oğlu Bilal Erdoğan hakkında şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrı evrakı hazırlandı.

Continue Reading

Haberler

Kars’ta protokol krizi: Tugay komutanı tokalaşmadı

Kars’ta 23 Nisan kutlama törenlerine 14. Mekanize Piyade Tugay Komutanı Tuğgeneral Özgür Nuhut, Kars Belediye Eş Başkanları ile tokalaşmadı.

Kars Valiliği önünde dün sabah gerçekleşen 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı için tören alanına gelen Kars Belediye Eş başkanları Ayhan Bilgen ve Şevin Alaca, 14. Mekanize Piyade Tugay Komutanı Tuğgeneral Özgür Nuhut ile tokalaşmak istedi.

Bu sırada Tuğgeneral Özgür Nuhut kendini geri çekilerek, Bilgen ve Alaca ile tokalaşmadı. Elleri havada kalan eş başkanlar, diğer kişilerle tokalaştıktan sonra yerlerine oturararak gösterileri izledi. Öte yandan törenden görüntüleri Twitter hesabından paylaşan Alaca, “Almadığınız el Kars halkının iradesi” ifadelerini kullandı.

Continue Reading

Haberler

Almanya’dan silah ihracatında Türkiye 19’uncu sırada

Almanya’nın silah ve teçhizat ihracatında bu yılın ilk üç ayında düşüş kaydedildi. Yeşiller milletvekili Omid Nouripour’un soru önergesine Ekonomi Bakanlığı’nın verdiği yanıta göre, Alman hükümeti bu yılın ilk üç ayında 1 milyar 120 milyon euro değerinde satışa onay verdi. 2018’de ise her çeyrekte ortalama 1 milyar 210 milyon euroluk silah ve teçhizat satışına onay verilmişti.

Almanya’nın silah ve askeri malzeme ihraç ettiği ülkeler arasında Türkiye, verilen 15 milyon 300 bin euro değerindeki satış izni ile 19’uncu sırada bulunuyor. Alman Haber Ajansı’nın (dpa) edindiği bilgilere göre, Türkiye ve Suudi Arabistan’a silah ve teçhizat ihracatı için bekletilen başvuruların değeri milyarlarca euroyu buluyor.

Türkiye, geçmişte Almanya’da silah ve askeri malzeme alan ülkelerin başında geliyordu. Ancak Türkiye’de 15 Temmuz darbe girişimini izleyen süreçte demokrasi ve insan hakları alanındaki gerilemeler ve Türkiye’nin Afrin operasyonunda Alman Leopard tanklarının kullanılması ile ilgili tartışmalar Almanya’nın Türkiye’ye silah ihracatını sınırlandırmasında önemli bir rol oynamıştı.

Silah ihracatında ABD ilk sırada

Ekonomi Bakanlığı’nın soru önergesine verdiği yanıta göre, Almanya’nın  2019’un ilk çeyreğinde silah ve teçhizat ihraç ettiği ülkelerin başında ABD geliyor. Yılın ilk üç ayında Almanya’dan ABD’ye 169 milyon 100 bin euroluk satışa onay verildi. Bunu 156 milyon 900 bin euro değerindeki ihracat izni ile İngiltere takip  etti. 87 milyon 800 bin euro değerinde satışın yapıldığı Avustralya üçüncü, 56 milyon 100 bin euroluk ihracat ile Fas dördüncü ve 54 milyon 600 bin euro değerindeki satış ile Avusturya beşinci sırada yer aldı.

Berlin’in Riyad’a silah satışında “ortak proje” pürüzüAlman hükümetinin 2018 yılında verdiği ihracat izinlerinin değeri yaklaşık Almanya Suudilere silah satış yasağının süresini uzattıdörtte bir azalarak 4 milyar 820 milyon euro olarak kaydedilmişti. Almanya’nın silah satışında son olarak 2015 yılında rekor kaydedilmiş ve 7 milyar 860 milyon euro değerinde silah ve askeri malzeme ihraç onayı verilmişti. 2015 yılından beri silah ihraç onaylarında düşüş gözlemleniyor.

Almanya’da koalisyon ortakları Hristiyan Birlik (CDU/CSU) ve Sosyal Demokrat Parti (SPD), iktidara geldiği Mart 2018’den beri silah ve askeri malzeme ihracatına verilen onaylarda daha kısıtlayıcı bir tutum izliyor. Koalisyon protokolünde, Yemen savaşına müdahil ülkelere silah satışının kısmen askıya alınması karara bağlanmıştı. Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın geçen yıl Ekim ayında İstanbul’da öldürülmesinin ardından Kasım ayında Suudi Arabistan’a silah ve askeri malzeme satışı askıya alınmış, Mart ayının sonunda ise Suudilere yapılacak teslimatlardaki yasak gevşetilmişti.

Hristiyan Birlik ile Sosyal Demokratlar arasında görüş ayrılığı

Silah ve askeri malzeme ihracatına ilişkin uygulamalar, koalisyon ortakları CDU/CSU ve SPD arasında görüş ayrılığı yaratıyor. Silah satışında daha sert bir düzenleme yapılmasını isteyen Sosyal Demokratların, Avrupa seçimleri için hazırladıkları programda “Kriz bölgelerine ve diktatörlüklere silah ve teçhizat ihracatı yapılmasını istemiyoruz” ifadesi yer alıyor.

Hristiyan Birlik partileri ise silah ve askeri malzeme ihracatında daha sert bir düzenlemenin Almanya’nın dış politikasına zarar vermesinden kaygı duyuyor. Buna gerekçe olarak Yemen savaşına müdahil olan ülkelere uygulanan silah satış yasağının, İngiltere ve Fransa ile savunma alanında yürütülen ortak projeleri olumsuz yönde etkilediği gösteriliyor.

Koalisyon ortakları, bu yılın ortasına kadar silah ve teçhizat ihracatında yeni bir düzenleme üzerinde uzlaşma sağlamayı hedefliyor.

DW,dpa/JD,BK

© Deutsche Welle Türkçe

Continue Reading

EN SON EKLENEN HABERLER

Haberler10 saat ago

17-25 Aralık yolsuzluk iddialarına adı karışan bakanlar ne yapıyor?

17-25 Aralık yolsuzluk operasyonları, şüphesiz Türkiye’nin siyasi ve toplumsal hayatını en fazla etkileyen olaylardan biri. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğindeki...

Dünya10 saat ago

Sri Lanka saldırılarını IŞİD üstlendi

Sri Lanka’da üç kilise ve beş yıldızlı üç oteli hedef alan eş zamanlı bombalı saldırıları IŞİD üstlendi. Örgütün yayımladığı açıklamada, “Sri...

Politika10 saat ago

Buldan: İnsanlığın yerlerde sürüklendiği bir noktadayız!

Halkların Demokratik Partisi (HDP) Eş Genel Başkanı Pervin Buldan, 23 Nisan özel gündemiyle toplanan Meclis Genel Kurulu’nda konuştu. Buldan’ın konuşma...

Politika10 saat ago

HDP’nin Meclis yeni Grup Başkan vekili Oluç

Ayhan Bilgen’in 31 Mart Yerel Seçimlerinde Kars Belediye Eşbaşkanı seçilmesinden sonra Halkların Demokratik Partisi’nin (HDP) yeni Grup Başkanvekili İstanbul Milletvekili...

Güncel10 saat ago

Oyuncu Deniz Çakır’a hapis talebi

Oyuncu Deniz Çakır’ın, Beşiktaş’taki bir kafede bulunan bazı kadın müşterilere söylediği sözlerle, “halkın bir kesimini, sosyal, sınıf, din, mezhep, cinsiyet,...

Güncel10 saat ago

Tonlarca domates ve çilek Türkiye’ye geri gönderildi

Rosselhoznadzor basın dairesinden yapılan açıklamada, ajansın Bryansk ve Smolensk müdürlüklerinde görevli çalışanların geçici muhafaza depolarında tutulan Türk menşeili toplam 39.5...

Haberler10 saat ago

Kars’ta protokol krizi: Tugay komutanı tokalaşmadı

Kars’ta 23 Nisan kutlama törenlerine 14. Mekanize Piyade Tugay Komutanı Tuğgeneral Özgür Nuhut, Kars Belediye Eş Başkanları ile tokalaşmadı. Kars...

Forum10 saat ago

Sırça köşk çatırdıyor!

ALİ ERDOĞAN Saygı ile andığımız edebiyatçı Salahattin Ali, Edebiyat dünyasına sayısız eserler bırakmıştı. Halk TV’nin açtığı kitap kanpanyasında sekiz kitabını...

Güncel14 saat ago

YSK kararını verdi: KHK’liler oy kullanabilir

AKP’nin KHK ile ihraç edilenlerin oy kullanmaması yönündeki itirazı YSK tarafından reddedildi. AKP, YSK’ye sunduğu ek dilekçede KHK’lilerin oy kullanamayacağını...

Haberler15 saat ago

Almanya’dan silah ihracatında Türkiye 19’uncu sırada

Almanya’nın silah ve teçhizat ihracatında bu yılın ilk üç ayında düşüş kaydedildi. Yeşiller milletvekili Omid Nouripour’un soru önergesine Ekonomi Bakanlığı’nın...

Röportaj15 saat ago

Kati Piri: AB Erdoğan’ın otoriterliğine güç veriyor

Avrupa Parlamentosu (AP) Hollanda milletvekili ve Türkiye Raportörü Kati Piri, AKP iktidarının Türkiye’yi felakete sürüklediğini belirterek, “Türkiye basın konusunda hiçbir...

Güncel15 saat ago

HDP, Kemal Türkler’i mezarı başında andı

1 Mayıs Dünya Emekçi gününe sayılı günler kala Halkların Demokratik Partisi (HDP), Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) kurucularından ve onursal...

Advertisement

Facebook

Öne Çıkan Yazılar

bahis siteleri kaçak bahis siteleri kaçak iddaa siteleri casino siteleri film izle canl? iddaa

porno izle

porno indir

istanbul escort