Connect with us

Yaşam-Ekoloji

2 milyar insanın temiz suya erişimi yok

Birleşmiş Milletler’e bağlı UNESCO’nun hazırladığı 2019 Dünya Su Raporuna göre iki milyar insanın temiz su kaynaklarına düzenli erişimi yok, 4,3 milyar insan sıhhi tesisat kullanmıyor. Su kaynaklarının kısıtlı olması ve artan çevre kirliliği nedeniyle 2050 yılına kadar bu sayının artması bekleniyor. Oysa sağlıklı ve temiz içme suyu temel bir insan hakkı olarak kabul ediliyor.

Salı günü Cenevre’de açıklanan Dünya Su Raporu farklı nedenlerle ayrımcılığa maruz kalan grupların temiz suya erişim konusunda da sıkıntı yaşadığını ortaya koyuyor. Buna göre özellikle cinsiyetleri, yaşları, sosyo ekonomik durumları, etnik kökenleri, dinleri ve dilleri nedeniyle ayrımcılığa maruz kalan gruplar, temiz su ve sıhhi tesisatlara erişim konusunda diğer gruplara göre daha dezavantajlı durumda.

Rapora göre su kaynaklarına erişimi sınırlı olan insanların yarıdan fazlası Afrika ülkelerinde yaşıyor. Gecekondu mahallelerinde yaşayan insanlar, şehrin daha temiz bölgelerinde yaşayanlara göre 10 ila 20 kat daha pahalıya su alıyor. Ancak aldıkları suyun kalitesi büyük oranda daha düşük.    

Venezuela Leute holen Wasser vom Fluss Guaire in Caracas

Temiz suya erişimi konusunda dezavantajlı durumda bulunan gruplar arasında savaş bölgelerinden kaçan göçmenler de bulunuyor. Sığınma kamplarındaki temiz su ve sıhhi tesisatların durumu kaygı uyandırıcı seviyelerde. Raporda örnek olarak verilen kamplar arasında ekonomik krizin pençesindeki Venezuela’dan kaçarak sınır komşusu Kolombiya’ya sığınan göçmenlerin yaşadığı bölgeler gösteriliyor.

Öte yandan şehirlerde durum köylere göre daha iyi: Şehirlerde bulunan hanelerin yüzde 63’ünün atık su sistemi mevcut. Bu oran kırsal kesimde yüzde 9’lara kadar düşüyor.

Rapor sonrası açıklama yapan Alman UNESCO Komisyonu Başkanı Ulla Burchardt insanların temiz suya erişimi konusunda acil harekete geçme çağrısı yaptı. Alt yapı sistemlerine özellikle de su ve sıhhi tesisatlara yüksek miktarlarda ve etkili yatırımlar yapılması gerektiğine dikkat çeken Burchardt adil ücretlendirmenin yanı sıra, temiz su konusunda daha fazla araştırma ve yenilik yapılması gerektiğini ifade etti.

Almanya’nın durumu şimdilik iyi

Burchard, Almanya’da durumun iyi olduğuna dikkat çekiyor. Almanya’da neredeyse her hanenin şebeke suyuna ve atık su tahliye sistemine erişimi bulunuyor. Ancak Burchard’a göre nehir ve derelerin temizliği konusunda yapılması gerekenler var. Almanya’da nehir ve derelerin sadece yüzde 7’si iyi ya da çok iyi durumda. Burchard, bu konuda yeni bir tarım politikasının önemine işaret ediyor.

© Deutsche Welle Türkçe

0 Users (0 votes)
Criterion 10
What people say... Leave your rating
Sort by:

Be the first to leave a review.

User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Leave your rating

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Continue Reading
Advertisement //pagead2.googlesyndication.com/pagead/js/adsbygoogle.js (adsbygoogle = window.adsbygoogle || []).push({});
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Yaşam-Ekoloji

Arılar da hesap yapabiliyor

Balarıları böcekler arasında en akıllı olanları. En bol nektarlı çiçeklere giden yolu buluyor ve hemcinsleriyle en karmaşık bir şekilde iletişim kuruyorlar. Dahası matematik mantığına bile sahipler. Hem kümeler arasındaki farklılıkları algılayabiliyor hem de sıfır sayısını boş küme olarak kavrayabiliyorlar. Bu yetenek çocuklarda dört yaşından itibaren gelişmekte.

Peki balarıları hesap da yapabilir mi? Örneğin 2+1 veya 4-2 gibi problemleri çözebilirler mi? Toplama ve çıkarma gibi aritmetik işlemler iki bilgi işlem düzlemi gerektirir. Bu hesaplamaları yapmak için küme kavramına sahip olmak gerekiyor ve bu da arılarda var.

Ayrıca hem matematiğin kurallarını akılda tutmak hem de kısa vadeli bellek yardımıyla her matematik işlemindeki sayıları hatırlamak gerekli. Bu tür yetenekler bugüne dek şempanze, orangutan, Rhesus maymunu, karga, gri papağan ve güvercinlerde görülmüştü. Arılardaki durumu görmek isteyen araştırmacılar, ilk önce arılara belli renkleri belli işlemlerle eşitlemeyi öğrettiler.

Bir odanın girişinde çok sayıda sarı kareler gördüklerinde bu kümeden bir elementi çıkarmak zorundaydılar. Kareler mavi olduklarında ise görevleri bir kare eklemekti. Objelerin sayıları bir ila dört arasında değişiyordu. Balarıları içeri girdikten sonra iki çıkışlı bir odaya ulaşıyorlardı. Bunlardan birinde doğru diğerinde yanlış cevap bulunuyordu.

Arı doğru cevaba doğru uçtuğunda ödül olarak şekerli su alıyordu. Yüz uçuştan sonra önemli teste geçildi. Arıların karşısına bu sefer üç çıkış seçeneği verildi. Arıların yüzde 60 ila 70’inin doğru sonuca doğru uçtukları görüldü.

Bu sonuçtan yola çıkan araştırmacılar balarılarının hesap yapabildiklerini söylüyorlar. Arılar kurallara göre basit toplama ve çıkarma işlemi yapabildikleri gibi bunları yeni kümelere ve yeni biçimlere de aktarabiliyorlar. Arıların küçük beyinleriyle bu kadar karmaşık işlemleri nasıl yerine getirebildikleri henüz bilinmiyor.

Derleyen: Nilgün Özbaşaran Dede Numerical cognition in honeybees enables addition and subtraction, Science Advances, 6.02.2019. Arılar

0 Users (0 votes)
Criterion 10
What people say... Leave your rating
Sort by:

Be the first to leave a review.

User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Leave your rating

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Continue Reading

Yaşam-Ekoloji

Gençlerde kalp krizi oranı hızla artıyor

Yeni veriler gençlerde kalp krizi oranın arttığını ortaya koyuyor. Araştırma ABD’de Boston’da yapıldı. Brigham and Women’s Hastanesi’nin kardiyologlarından Dr. Ron Blankstein ve ekibi 2000-2016 yılları arasında iki büyük hastaneden birine başvuran 50 yaş ve altındaki yaklaşık 2 bin 100 kalp krizi hastasına ait verileri incelediler. Genel olarak, 5 hastanın yaklaşık 1’i (veya yüzde 20’si) 40 yaşında veya daha gençti. Araştırmacılar, 40 yaş ve altındaki hasta oranının her yıl yaklaşık yüzde 2 oranında arttığını belirlediler.

Blankstein, 40 yaşın altındaki kişilerin kalp krizi geçirdiğini görmenin, eskiden son derece nadir olduğunu ancak son zamanlarda işlerin biraz değişmeye başladığını söylüyor. Ve “20’li veya 30’lu yaşlarda olsanız bile bir kere kalp krizi geçirdikten sonra daha fazla kardiyovasküler sorun riski altındasınız ve sizden yaş olarak daha büyük olabilecek biri kadar da riskiniz var” diyerek genç yetişkinleri uyarıyor.

Geleneksel riskler

Çalışmaya katılan hem genç hem de yaşlı gruplar; diyabet, yüksek tansiyon, sigara ve ailede kalp krizi öyküsü dahil olmak üzere kalp hastalığı için yaklaşık olarak aynı geleneksel risk faktörleri oranına sahipti.

Gençlerde kalp krizlerinin neden arttığını daha iyi anlamak için daha fazla çalışmaya
ihtiyaç var. Ancak kalp hastalıklarının önlenmesi konusunda geleneksel tavsiyeler halen tüm yaş grupları için geçerli.

Türkiye’de durum ne?

Türkiye’deki durumu ise işin uzmanlarına sorduk. Acıbadem Üniversitesi’nden kardiyolog Doç. Dr. Aleks Değirmencioğlu, 40 yaş altı koroner kalp hastalıklarının artmasına sebep olarak sigara kullanımının yükseliş göstermesi ve sağlıksız beslenme alışkanlıklarını gösterdi. Bunun yanı sıra obezitenin yaygınlaşması ve onun tetiklediği diyabet ve kolesterol yüksekliği gibi hastalıkların artmasının, diğer nedenlerle kombinasyon oluşturduğunu düşünüyor. Şehir hayatı ve beraberinde gelen stresin de kalp ve damar hastalıklarının tetiğini çektiğini söyledi.

Kalp hastalığına genç yaşta yakalananlarda sayı olarak artış da gözlemlediğini ifade eden Değirmencioğlu, gençlerde kalp ve damar hastalıklarının görülmesinin yaşlılara göre daha riskli olabileceğini de sözlerine ekledi: “Gençlerde meydana gelen kalp krizleri genelde, kalp damar darlığı geçmişi olmadan meydana gelen ani kalp krizleri oluyor. Hal böyle olunca da -stres gibi bir faktörle- damar çatlıyor ve tam tıkanıklığa yol açıyor. Bu da kalp krizine ya da kişinin ölümüne yol açabiliyor. Bu yüzden de yaşlı hastalarda olduğu gibi kollateral gelişim dediğimiz yan damarların açılması gerçekleşmemiş oluyor. Mesela daha önceden gerçekleşen bir darlığınız varsa ve bunun üzerine bir kalp krizi geçiriyorsanız, bu sefer kollateral damar oluşumuna meyilli oluyor. Acil durumlarda bu damarlar açılıp işlevsellik kazanabiliyor; krizi azaltabiliyor veya ciddi sonuçların önüne geçmiş oluyor.” Genç yetişkinlerde durumun farklı olduğunu ifade eden Değirmencioğlu, “Onlar biraz daha hazırlıksız yakalanıyorlar. Ama her kalp krizi geçiren genç hasta ölür diye de bir şey yok tabii” dedi.

2 milyon hasta

Türkiye’deki durumu yansıtan HAPPY çalışmasına göre ülkemizde 2 milyonun üzerinde insan kalp yetersizliği ile yaşıyor. Verilere baktığımızda Türkiye’de 35 yaş üzeri erişkin popülasyonunda kalp yetmezliği sıklığının yüzde 2.9 olduğunu görülüyor. Bu rakam, daha genç bir nüfusa sahip olmamıza karşın, Batı toplumlarından yüksek.

Kalp krizi can almaya devam ediyor. Son yıllardaki veriler, genç yetişkinlerde kalp krizi riskinin arttığını gösteriyor. Üstelik gençlerin geçirdiği kalp krizleri, yaşlılara göre daha riskli. Uzmanlar, sağlıksız beslenme ile sigara kullanımının yanı sıra şehir hayatı ve strese dikkat çekiyor.

0 Users (0 votes)
Criterion 10
What people say... Leave your rating
Sort by:

Be the first to leave a review.

User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Leave your rating

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Continue Reading

Yaşam-Ekoloji

Derik’te 20 yıldır akmayan ‘Peri Pınarı’ndan su geldi

Derik’in Küçükpınar Mahallesi’nde bulunan kaynak suyunun aktığı ‘Peri Pınarı’ çeşmesi, son 20 yıldır su gelmemesi nedeniyle kurudu. Bu yıl yağışların artmasıyla çeşmeden yeniden su akmaya başladı. Çeşmeden 20 yıl sonra yeniden kaynak suyu gelmesi, mahalle sakinlerini de sevindirdi.

Mahalleliden İbrahim Halil Karakaş (38), “Dedelerimizden duyduğumuza göre, 300 yıl evvel şebeke suyu gelmeden önce mahallemizin ve ilçemizin suyu bu çeşmeden karşılanıyordu; ancak son 20 yıldır çeşmeden su akmıyordu. Bu sene yağan yağmurla birlikte çeşmeden su akmaya başladı. Çeşmenin 20 yıl aradan sonra yeniden akması bizi sevindirdi” dedi.

0 Users (0 votes)
Criterion 10
What people say... Leave your rating
Sort by:

Be the first to leave a review.

User Avatar
Verified
{{{ review.rating_title }}}
{{{review.rating_comment | nl2br}}}

Show more
{{ pageNumber+1 }}
Leave your rating

Your browser does not support images upload. Please choose a modern one

Continue Reading

EN SON EKLENEN HABERLER

Güncel3 saat ago

Mevlüt Uysal hakkında suç duyurusu

CHP İBB Meclis Üyesi Nehir Ataman, eski AKP’li Bakan Egemen Bağış’ın 13 yıl boyunca şoförlüğünü yapan M.G.’nin maaşının İBB tarafından...

Kadın3 saat ago

Malatya’da kadın cinayeti: Kayınpeder gelinini vurdu

Olay, Akçadağ ilçesinde meydana geldi. Edinilen bilgilere göre, gelin Ş.A. (31) ile kayınpederi Ö.A., ilçe hükümet konağı yanında bulunan otoparkta...

Güncel3 saat ago

Kayyım borçları tek tek açıklanıyor: Milyonlar

Şırnak Silopi Belediyesi’nin, HDP’li Eş Başkanları, kayyım döneminden kalan borç ve devredilen taşınmazların listesini belediye binasına astı. Belediyenin kayyım tarafından...

Haberler6 saat ago

“Barış için Akademisyenler” davaları: “Biz suç işlemedik”

“Bizim bu sözde akademisyenlerden izin alacak halimiz yok. Bunların haddini bilmesi lazım.” Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın Ocak 2016’da sarf ettiği...

Dünya6 saat ago

ABD’de Demokrat adaydan Trump’a soruşturma çağrısı

Amerika Birleşik Devletleri’nde Başkan Donald Trump’ın Rusya ile bağlarını araştıran raporun yayınlanmasının ardından Demokrat senatör Elizabeth Warren, Trump hakkında meclis...

Güncel6 saat ago

Giresun’da zırhlı polis aracı dereye yuvarlandı: 6 yaralı

Kaza, akşam saatlerinde Giresun’un Şebinkarahisar ilçesi Çağlayan köyü mevkiinde meydana geldi. Giresun’dan görev için yola çıkan polis özel harekata ait...

Dünya6 saat ago

Kabil’de bakanlık binasına saldırı: 7 ölü, 8 yaralı

Kabil Emniyet Müdürlüğü Sözcüsü Basir Mücahit yaptığı açıklamada, Kabil’in merkezindeki bakanlık binası önünde yaşanan patlamanın ardından saldırganların binanın içine girerek...

Kadın6 saat ago

Genç kadın, evinde silahla vurulmuş şekilde ölü bulundu

Alınan bilgiye göre, Yıldız Mahallesi’nde oturan Dilan Tutucu’dan (18) haber alamayan yakınları durumu polise bildirdi. Sağlık ekipleriyle birlikte Tutucu’nun evine...

Politika10 saat ago

Demirtaş: HDP boyun eğmediğini gösterdi

HDP önceki dönem Eşbaşkanı Selahattin Demirtaş, “Partim, son seçimlerde gücünü gösterdi. Bütün engellere rağmen, HDP’nin seçim başarısı dikkat çekicidir. Bu...

Dünya10 saat ago

Mısır’da Sisi’yi 2030’a kadar koltukta tutmak için referandum

Mısır’da halk, Abdülfettah el Sisi’nin görev süresini 2030’a kadar uzatmanın önünü açacak olan anayasa değişikliği paketini oylamak için sandık başında....

Kadın10 saat ago

Kadın cinayetinde kan donduran ayrıntı

Bulgaristan pasaportu taşıyan Tennur Öztürk’ün (31), tabancayla öldürdüğü Rabia (23) ve annesi Fatma Bayram’ın (48) cenazeleri, yakınları tarafından Merkezefendi Devlet...

Politika10 saat ago

CHP’den belediye başkanlarına yakın takip

CHP’nin yerel yönetimlerden sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Seyit Torun, partinin bundan sonraki yol haritasını anlattı. “Yeni seçilen belediye başkanlarımız bir...

Advertisement

Facebook

Öne Çıkan Yazılar

bahis siteleri kaçak bahis siteleri kaçak iddaa siteleri casino siteleri film izle canl? iddaa

porno izle

porno indir

istanbul escort