Connect with us

.

Yaşam-Ekoloji

Arılar da hesap yapabiliyor

AleviNet

Published

on

Balarıları böcekler arasında en akıllı olanları. En bol nektarlı çiçeklere giden yolu buluyor ve hemcinsleriyle en karmaşık bir şekilde iletişim kuruyorlar. Dahası matematik mantığına bile sahipler. Hem kümeler arasındaki farklılıkları algılayabiliyor hem de sıfır sayısını boş küme olarak kavrayabiliyorlar. Bu yetenek çocuklarda dört yaşından itibaren gelişmekte.

Peki balarıları hesap da yapabilir mi? Örneğin 2+1 veya 4-2 gibi problemleri çözebilirler mi? Toplama ve çıkarma gibi aritmetik işlemler iki bilgi işlem düzlemi gerektirir. Bu hesaplamaları yapmak için küme kavramına sahip olmak gerekiyor ve bu da arılarda var.

Ayrıca hem matematiğin kurallarını akılda tutmak hem de kısa vadeli bellek yardımıyla her matematik işlemindeki sayıları hatırlamak gerekli. Bu tür yetenekler bugüne dek şempanze, orangutan, Rhesus maymunu, karga, gri papağan ve güvercinlerde görülmüştü. Arılardaki durumu görmek isteyen araştırmacılar, ilk önce arılara belli renkleri belli işlemlerle eşitlemeyi öğrettiler.

Bir odanın girişinde çok sayıda sarı kareler gördüklerinde bu kümeden bir elementi çıkarmak zorundaydılar. Kareler mavi olduklarında ise görevleri bir kare eklemekti. Objelerin sayıları bir ila dört arasında değişiyordu. Balarıları içeri girdikten sonra iki çıkışlı bir odaya ulaşıyorlardı. Bunlardan birinde doğru diğerinde yanlış cevap bulunuyordu.

Arı doğru cevaba doğru uçtuğunda ödül olarak şekerli su alıyordu. Yüz uçuştan sonra önemli teste geçildi. Arıların karşısına bu sefer üç çıkış seçeneği verildi. Arıların yüzde 60 ila 70’inin doğru sonuca doğru uçtukları görüldü.

Bu sonuçtan yola çıkan araştırmacılar balarılarının hesap yapabildiklerini söylüyorlar. Arılar kurallara göre basit toplama ve çıkarma işlemi yapabildikleri gibi bunları yeni kümelere ve yeni biçimlere de aktarabiliyorlar. Arıların küçük beyinleriyle bu kadar karmaşık işlemleri nasıl yerine getirebildikleri henüz bilinmiyor.

Derleyen: Nilgün Özbaşaran Dede Numerical cognition in honeybees enables addition and subtraction, Science Advances, 6.02.2019. Arılar

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yaşam-Ekoloji

Hakkarililer Ters Lale yetiştirmeye başladı

AleviNet

Published

on

Anavatanı Hakkari olan Ters Lale (Guldexwin) son dönenlerde bilinçsizce ve kaçak bir şekilde toplandığı için tükenme noktasına geldi. Bir dönem Hakkari’nin hemen hemen her bölgesinde yetişen Ters Lale, bugün dağlarda çok az sayıda yetişiyor. Sözde koruma altına alınmasına rağmen yer yıl binlerce Ters Lale çiçeğinin şehir dışına gizlice çıkarıldığı belirtiliyor. Dünyada sadece Hakkari dağlarında yetişen ve Hakkari’nin simgesi endemik bir bitki olan Ters Lale bilinçsizce toplandığı takdirde yok olacak.

Bin 500 ile 3 bin rakımlarda yetişebilen Ters Lale, birçok hikaye ve efsaneye konu olmuş. Daha önce Hakkari’de yaşayan Asurların, her sabah çiçeklerinden göz yaşı damlası gibi berrak su damlattığı için Ağlayan Lale, Hz. İsa’nın çarmıha gerildiği zaman, Meryem Ana’nın göz yaşlarından yere akan damlalarla yetiştiğine inananlar adına “Ağlayan Gelin” Halk arasında Gul Nuxîn olarak adlandırılmaktadır. Ters Lale aynı zamanda Hristiyanlarca kutsal çiçek olarak da kabul edilir.

HER BAHÇEDE GÖRMEK MÜMKÜN

Kürt halkı ve dünya hakları açısından kutsal ve değerli olan Ters Lale’nin bilinçsizce toplanmasına ve kaçak yollarla Hakkari dışına çıkarılmasına Hakkari halkı tepki gösterdi. Halk kendi kültürü ve mirası olan Ters Lale’ye sahip çıkmaya başladı. Hakkari merkez ve mahallelerinde yurttaşlar bahçelerinde Ters Lale dikti. Bugün Hakkari’de hemen hemen her bahçede Ters Lale görmek mümkün.

Continue Reading

Yaşam-Ekoloji

Afrika sıcakları geliyor

AleviNet

Published

on

Meteoroloji Genel Müdürlüğünden yapılan son değerlendirmelere göre, Afrika üzerinden gelen sıcak havayla ülkede sıcaklıkların 5-10 derece artması bekleniyor.

Sıcaklıkların özellikle salı gününden itibaren iç kesimlerde mayıs ayı ekstrem değerlerine ulaşacağı öngörülüyor.

Bazı illerde beklenen en yüksek hava sıcaklıklarının Ankara’da 34, İstanbul’da 31, İzmir’de 35, Şanlıurfa’da 39, Kahramanmaraş, Gaziantep, Kilis ve Osmaniye’de 38, Denizli, Düzce ve Malatya’da 36, Bursa, Konya, Adana ve Diyarbakır’da 35, Kayseri ve Isparta’da 33 dereceye ulaşması bekleniyor.

Beklenen sıcak havayla güneş ışınlarının dik geldiği 10.00-16.00 saatlerinde başta kronik rahatsızlıkları olanlar, çocuklar ve yaşlılar olmak üzere vatandaşların güneş ışına doğrudan maruz kalmamaları, sıcaktan korunmak için önlem almaları uyarısında bulunuldu.

Continue Reading

Yaşam-Ekoloji

İklim için küresel eyleme Qamışlo da katıldı

AleviNet

Published

on

“FridaysForFuture” iklim hareketinin dünya genelinde gençlere yaptığı çağrıya Qamışlo da ses verdi.

Rojava Üniversitesi’nde okuyan 50’den fazla öğrenci pankartlar ve sloganlar eşliğinde şehrin sokaklarında yürüyerek, kentteki kirlilikten küresel iklim değişikline bir çok ekolojik meseleye dikkat çekti.

Öğrenciler bu eylemle, Küresel Eylem çağrısı yapan iklim hareketi Fridays For Future eylemlerine dahil olduklarını duyurdu.

Continue Reading
Advertisement

HAFTANIN EN ÇOK OKUNANLARI