Connect with us

.

Yaşam-Ekoloji

Uzayda 10 milyon parçalık çöp tehdidi

AleviNet

Published

on

Uzay boşluğunda teleskoplar ve radarlarla görülebilenlerin yanı sıra takip edilemeyen, saatte 28 bin kilometre hıza ulaşabilen 10 milyon parça uzay çöpünün olduğu tahmin ediliyor.

Uzay çöpleri, herhangi bir işlevi kalmamış insan yapımı uydu ve benzeri uzay araçlarından ya da bunların parçalarından oluşuyor. Faydalı bir işlevi olmayıp halen dünya yörüngesinde dolanan her şey “uzay çöpü” olarak adlandırılıyor. Bu çöp, uzay mekiğinin yüzeyinden kopmuş bir boya parçası veya küçük bir vida ya da görevini tamamlayarak seyrine kontrol dışı devam eden bir uydu da olabiliyor.

Roket parçaları, kullanılmayan uydular, uydu ile uzay aracı artıklarının oluşturduğu ve dünya yörüngesinde dolaşan uzay çöplüğündeki parça sayısı milyonlarla ifade ediliyor.

Teleskoplar ve radarlarla görülebilenlerin yanı sıra takip edilemeyen, saatte 28 bin kilometre hıza ulaşabilen 10 milyon parça uzay çöpünün olduğu tahmin ediliyor.

Avrupa Uzay Ajansınca ocak ayında yayınlanan bazı verilere göre,1957’de Sputnik-1 ile başlayan uzay çağından itibaren 5 bin 450 roket uzaya fırlatılırken bu roketlerin yörüngeye yerleştirdiği uydu sayısı da 8 bin 950’yi buldu. Uzayda olanların sayısı 5 bin, çalışanların sayısı bin 950 olarak biliniyor.

Space Surveillance Networks tarafından düzenli izlenen ve kataloglarda tutulan uzay çöplüğü sayısının 22 bin 300 olduğu belirtiliyor.

Gönderilen uyduların görevleri bittiğinde, dünyaya geri dönüşümlerinin maliyeti çok yüksek olması nedeniyle genelde uzayda kalmaları tercih ediliyor ve uzay çöpü haline geliyorlar.

Uzay çöplüğünün oluşma nedenleri
En eski uzay enkazı (uzay çöpü) tarihteki 4’üncü ve ABD’nin 2’nci uydusu olan ve 17 Mart 1958’de uzaya gönderilen Vanguard I uydusu. 16,5 santimetre çapındaki ve 1,5 kilogram ağırlığındaki uydu, o zamandan bu yana yörüngede dolanıyor.

1965’te gerçekleştirilen ilk Amerikan uzay yürüyüşü sırasında Gemini IV astronotu Edward White’ın eldiveni bir ay boyunca saatte 28 bin kilometrelik hızla yörüngede kaldı ve tarihin en tehlikeli giysisi olarak anılıyor.

Mir istasyonu, uzaya gönderildiğinin ilk 10 yılında 200’ün üzerinde uzay çöpü üretti.

Avrupa Uzay Ajansına (ESA) ait Ariane roketinin 1986’da infilakıyla yayılan 2 bin 775 parça ilk başta roketin eski yörünge­sinde hareket ederken, 4 yıl sonra dünya çevresine dağıldı.

Pegasus roketinin üst kademesinin 1996’da patlamasıyla 4 milimetreden büyük 300 bin parçadan oluşan bir bulut ortaya çıktı. Bunların 700’ünün diğer uzay cisimleri için tehlike yaratabilecek büyüklükte olduğu biliniyor.

Uzay çöplüğünün etkileri
Uzay çöplerinin küçük boyutluları bile yörüngedeki aktif uydular için tehlike oluşturuyor. 2 bin kilometre irtifanın altında bulunan cisimlerin hızları saatte 7-8 kilometreyi buluyor.

Aynı yörüngede, yakın hızlarda hareket eden uydu ve uzay çöpü çarpıştığında, uyduda saatte 10 kilometre hızda etki oluşturuyor. Bu çarpışmalarda, 10 santimetre çapındaki bir cisim uyduda çok büyük hasara neden olurken, 1 santimetre çapındaki bir cisim çarptığında uydu çalışamaz hale gelebiliyor. 1 milimetre çapındaki cisim ise uydunun alıcılarını bozabiliyor. 0,2 milimetre boyutlarında kuru bir boya parçacığının, 1983’te Challenger uzay mekiğinin kabin camını deldiği biliniyor.

Aktif uyduların, büyük bir hızda hareket eden, kontrol dışı olan uzay çöpü ve ömrünü tamamlamış uydularla çarpışma riski giderek artıyor. Bu risk göz önüne alınarak uydu operatörlerince uzay çöplüğüne ait parçalar dikkatle izleniyor ve mümkün olduğunca gerekli kaçınma manevraları yapılarak muhtemel çarpışma durumları önlenmeye çalışılıyor.

Dünyanın ilk uydusu olan Sputnik-1 ile başlayan, fırlatılan binlerce uyduyla süregelen uydu serüveni, milyonlarca parçadan oluşan uzay enkazına sebep oluyor. Bu enkaz, aktif uydularla dünya çevresinde dönmeye devam ediyor ve uydular için büyük risk teşkil ediyor.

Çözüm arayışlarında ilerleme yok
Uzay çöplüğü sorununa çare bulmak için geliştirilen bazı projeler olmasına rağmen henüz önemli bir ilerleme sağlanamadı. Bu açıdan uzay çöplüğü sorununun gelecekte daha da büyüme riski bulunuyor.

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Yaşam-Ekoloji

Almanya’nın iklim koruma paketi hazır

AleviNet

Published

on

Almanya’da koalisyon ortakları Hristiyan Birlik (CDU/CSU) ve Sosyal Demokrat Parti’nin (SPD) önde gelen isimleri yaklaşık 18 saat süren müzakerelerin ardından iklimin korunmasını öngören yasa paketi üzerinde uzlaşma sağladı. Koalisyon kaynaklarından edinilen bilgilere göre, 2030 yılına kadar sera gazı emisyonunun 1990’daki değerlere kıyasla yüzde 55 azaltılması öngörülüyor. Uzlaşmaya göre, 2030 yılı hedefleri için oluşturulan takvime uyulup uyulmadığı kurulacak bağımsız bir komisyon tarafından denetlenecek.

Yeni yasal düzenlemenin en önemli noktalarından birini karbondioksit emisyonu için belirli sabit bir ücret ödenmesi oluşturuyor. Tartışma yaratan bu madde üzerinde uzlaşma sağlandığı belirtiliyor.

Bu çerçevede, 2021’den itibaren benzin, mazot ve doğal gazın yol açacağı karbondioksitten ton başına 10 euro alınacak. Bu miktar, 2025’e kadar kademeli olarak 35 euroya yükseltilecek. Kirletme bedelini tüketiciler değil, bu ürünleri piyasaya sunan şirketler ödeyecek. Ancak benzin, dizel, mazot ve doğal gaz fiyatlarının yükseleceği ve bu uygulama ile tüketiciler için de akaryakıt ve ısınma masraflarının artacağı tahmin ediliyor. Uzmanlar, karbondioksitin tonu için şirketlerin 35 euro ödemesi halinde tüketiciler için benzin fiyatının 9 cent pahalıya satılacağı öngörüsünde bulunuyor. 

Bunun yanı sıra binalarda 2026 yılından itibaren mazotla çalışan ısıtma sistemlerinin döşenmesinin yasaklanması planlanıyor. Mazotla çalışan eski ısıtma sistemlerini değiştirenlerin masraflarının yüzde 40 kadarının da sübvanse edilmesi düşünülüyor.

Yeni düzenleme ile ayrıca elektrik fiyatlarının düşürülmesi ve demiryolu ulaşımının ucuzlatılması da gündemde. Bu çerçevede, çevre dostu yöntemlerle elektrik üretimini sağlayacak tesislerin yapımının hızlandırılması planlanıyor. Şehirlerarası tren bileti fiyatlarında katma değer vergisi yüzde 19’dan yüzde 7’ye düşürülecek. Buna karşılık, hava yolu ulaşımında bilet fiyatlarının artırılması yasal düzenlemede öngörülen maddeler arasında bulunuyor.

Hükümet çevrelerinden alınan bilgilere göre, iklimi korumayı hedefleyen yeni yasal düzenlemenin maliyetinin 2023’e kadar 50 milyar eurodan fazla olacağı tahmin ediliyor.

dpa,epd / JD,ET

© Deutsche Welle Türkçe

Continue Reading

Yaşam-Ekoloji

E-sigarada akciğer hastalıkları yaygınlaşıyor

AleviNet

Published

on

ABD’de elektronik sigara kullananlarda görülen akciğer hastalığı yaygınlaşıyor. Amerikan Hastalık Kontrol ve Korunma Merkezleri’nin (CDC) verilerine göre, ülkede akciğer hastalığına yakalananların sayısı 530’a yükseldi. Bu hastaların yedisinin hayatını kaybettiği kaydedildi. CDC açıklamasında, hastalığa yakalananların yarısından fazlasını 25 yaş altı, yüzde 16’sını da 18 yaş altı gençlerin oluşturduğu kaydedildi.  Hastalığa yakalananların dörtte üçünün ise erkek olduğu belirtildi.

Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi yetkilisi Mitch Zeller, şimdiye kadar yaklaşık 150 kuşkulu numunede inceleme yapıldığını ancak söz konusu akciğer hastalığına hangi maddelerin yol açtığının tespit edilemediğini ifade etti.

Akciğer hastalığına yakalananların çoğunun kenevir bitkisinde bulunan tetrahidrokannabinol (THC) maddesi içeren ve kaçak olarak satılan elektronik sigaralardan tükettiği tahmin ediliyor. CDC’den Anne Schuchat, karmaşık bir soruşturma yürütüldüğünü ve kısa sürede sonuç alınmasının beklenmediğini belirtti.

ABD’de aromalı elektronik sigaralara yasak

ABD’deki sağlık birimleri elektronik sigara kullananlar arasında akciğer hastalığının arttığını ilk kez Temmuz ayında tespit etmişti. Hastalığa yakalananlar arasında nefes alma güçlüğü, göğüs ağrısı gibi belirtiler görülüyor. Hastaların çoğuna suni yollardan solunum yaptırılıyor, hastalığa yakalanan çok sayıda genç de halen yapay komada bulunuyor.

Bu arada ABD yönetimi, aroma içeren elektronik sigaraların ülke genelinde satışını ve kullanımını yasakladı. Tatlı veya mentollü maddeler içeren elektronik sigaraların kullanımının Amerikalı gençler arasında yaygın olduğu biliniyor.

Elektronik sigara üreten büyük şirketler, bunların normal sigaraya kıyasla tehlikesinin daha az olduğunu savunurken, Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) elektronik sigaraların da diğerleri kadar tehlikeli olduğuna dikkat çekiyor. DSÖ, bu nedenle de bu sigaralara ilişkin yeni düzenlemeler yapılmasını talep ediyor.

AFP/JD,BK

© Deutsche Welle Türkçe

 

Continue Reading

Yaşam-Ekoloji

Çevre ve iklim endişelerde ilk sıraya yerleşti

AleviNet

Published

on

Ipsos-Sopra Steria tarafından yapılan ankete göre, çevrenin korunması Fransızların en çok endişe duyduğu konuların başında ilk sıraya yerleşti. Katılımcıların yüzde 52’si çevre konusundaki endişelerini paylaşırken, ikinci sırada yüzde 48’le ‘sosyal sistemin geleceği’ konusu geliyor.

Yüzde 43’lük bir kesim ise, satın alma gücündeki gerilemenin kaygılandırdığını beyan etti.

Çevre ve ekoloji konusunu tali sorun olarak görenler arasında aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) sempatizanları geliyor. Aşırı sağcı seçmenlerin yüzde 57’si satın alma gücündeki gerilemeye dikkat çekerken, sağdaki partilerden Cumhuriyetçiler (LR) arasında ise yüzde 51 ile en önemli endişe kaynağı olarak ‘göç sorunu’ öne çıkıyor.

Fransızların dörtte üçünün gelecek konusunda olumsuz düşündükleri ve ülkelerinin ‘gerilemekte’ olduğunu düşündükleri de ortaya çıkan bir diğer sonuç.

Aynı zamanda ankete katılanların yüzde 81’i küçük ve orta büyüklükteki şirketlere güvenirken, globalleşmenin sembolü olarak kabul edilen büyük şirketlere güvenmediğini ifade ediyor.

 

Continue Reading
Advertisement

HAFTANIN EN ÇOK OKUNANLARI